S.S.Sorular

S.S.Sorular

SIKÇA SORULAN SORULAR


İÇMESUYU

  1. İçmesuyu Hidrolik Hesaplarında Kullanılan Formüller Nelerdir?
    Kullanılan Borulara ait; Anma Çapı, Malzeme, Dış Çap, Et Kalınlığı, İç Çap ve C Katsayısı Bilgileri Nelerdir? 

  2. İçmesuyu İçin Çap, Hız, Debi, Sürtünme Kaybı Hesabı Yapan Program Var mı? 

  3. İçmesuyu Borularının Tasarım Debisi Ne Olmalıdır?

    Tasarım debisi için; boru boyunca tüketilen debi miktarı 0.500-0.577 arası bir katsayı ile çarpılmalıdır. 2 hal sözkonusudur.

    • 1.HAL: Uçdebinin Mevcut Olmaması, (Quc=0);

           Qtasarım = 0.577 * Qtüketim

    • 2.HAL: Uçdebinin Mevcut Olması, (Quc>0);

           Qtasarım = Quç + 0.550 * Qtüketim

  • Burada;
     
  • Qbaş : Borunun başından giren debi
     
  • Quç : Borunun ucundan çıkan (kalan) debi
     
  • Qtüketim : Boru boyunca tüketilen debi (Qbaş - Quç) dir.
     
  • NOT: Bu Qtasarım debisine; varsa, yangın debisi de ilave edilebilir, uygun görülen bir Pik Faktör de uygulanabilir.

4. Ölü Noktalar Metodu Ne Zaman ve Nerede Geliştirilmiştir?

Bu konuda net bir bilgiye tarafımızdan ulaşılamamıştır. Ancak akademi çevrelerine sorduğumuzda, bir kişiden "1970'li yıllarda Fransa'da geliştirildiğine dair bir rivayet olduğu" cevabını aldık. Fakat doğrulamak için elimizde yeteri kadar kanıt halen yoktur.

5. Binalar İçin Minimum Basınçlar Ne Olmalıdır?

Bunun için zemin katı dahil 3 katlı ve her katında 4 daire bulunan bir binanın her katına su verebilmek için lüzumlu minimum basınç aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır;

Binanın en üst katının yüksekliği                  10.00 m

3. katta giriş borusundan min. basınç             5.00 m

Sayaç kaybı (10 m3 lük)                               3.28 m

Tesisat boruları yük kaybı                              6.74 m

                                                TOPLAM     25.02 m ≈ 25.00 m

Aynı şekilde 4, 5 ve 6 katlı binalara su verebilmek için gerekli olan minimum basınçlar sırası ile 30, 35 ve 40 mss. olarak hesaplanmıştır.

4 katlı ve 8 daireli bir binanın en üst katına su verebilmek için lüzumlu minimum basınç aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır;

Toplam boru kaybı                                        6.06 m

Daire sayacı Ø20'lik 5 m3/saat (8 x 11 YB)     3.50 m

Ana sayaç Ø40'lık 20 m3/saat                       1.00 m

Geometrik yükseklik                                   11.30 m

Çıkışta akış basıncı (min)                              5.00 m

                                                TOPLAM     26.86 m ≈ 27.00 m

Aynı şekilde  5, 6 ve 7 katlı binalara su verebilmek için lüzumlu minimum basınçlar sırası ile 31, 35 ve 39 mss. olarak hesaplanmıştır.

(Bu bilgiler için bakınız: SU DAĞITIM ŞEBEKELERİ PROJELENDİRME VE BİLGİSAYARLA ÇÖZÜM ESASLARI, Dr. Süha SEVÜK - Dr. Doğan ALTINBİLEK, ODTÜ 1977, Sayfa:73, 74, 75, 76)

 

KANALİZASYON

  1. Kanalizasyon Hidrolik Hesaplarında Kullanılan Formüller Nelerdir?
    Kullanılan Borulara ait; Anma Çapı, Malzeme, İç Çap, Minimum Eğim, Maksimum Eğim ve Maksimum Doluluk Oranı Bilgileri Nelerdir? 

  2. Kanalizasyon ve Yağmursuyu (Dairesel/Kutu/Trapez Kesitler) İçin Kapasite (Çap/Eğim/Doluluk/Debi) Hesabı Yapan Program Var mı?

  3. Kanalizasyon Bacası Tip Hendek Kesiti (Şevli) Nasıldır? 

  4. Kanalizasyon Bacası Tip Hendek Kesiti (İksalı) Nasıldır? 

  5. Kanalizasyon Mecrası Tip Hendek Kesiti (Şevli) Nasıldır? 

  6. Kanalizasyon Mecrası Tip Hendek Kesiti (İksalı) Nasıldır? 

  7. Kanalizasyon Mecra Kazısı ile Baca Kazısı Ayırımı Nasıldır? 

  8. Kanalizasyon Mecrası ve Bacası için
    İksasız, Ahşap İksa ve Çelik İksa (Krinks) Kazı Taban Genişlikleri ile
    Altkum ve Üstkum Kalınlıkları Nelerdir? 

  9. Kanalizasyon Şebeke Borularında Minimum Derinlik Ne Olmalıdır?

    Boruların minimum derinlikleri; don derinliği, içmesuyu şebekesinin derinliği ve yağmursuyu şebekesinin derinliğine bağlı olarak belirlenir.

    İller Bankası başlangıç bacalarında 1.60 m., ara bacalarda 1.70 m. derinliklerini minimum olarak kabul eder. Derine dalma, mevcut bacaya bağlanamama, deşarj kotunu yakalayamama gibi sebeplerle bazen daha yüzeyden gitme gerekebilir. Derinliği 1.00 m.den az olan borularda (trafik yükünden zarar göreceği için) beton-kaplama yapılması gerekir. Bu ise; maliyeti artırıcı, imalatı geciktirici bir işlem olduğu için, çok zorunda kalmadıkça tercih edilmez.

    Sonuç olarak; boru derinliklerini 1.00 m.den daha az yapmamayı öneririz.
    NOT: Bahsedilen derinlikler BORU-İÇ-SIRT derinlikleridir.

  10. Prefabrik Kanalizasyon Bacalarında Minimum Derinlik Ne Olmalıdır?

    Prefabrik elemanları kullanarak minimum bir baca derinliği elde etmek istediğimizde; sadece Taban Elemanı, Konik Eleman ve Çerçeve Elemanı kullanabiliriz. Bu durumda, 200 mm. borular için minimum baca derinliği 1474 mm., 300mm. borular için 1374 mm., 400mm. borular için ise 1274 mm. olmaktadır.

    NOT: Bahsedilen derinlikler BORU-İÇ-SIRT derinlikleridir.

  11. Bina Pissuları Kanalizasyon Borularına Nasıl Bağlanır?

    Bina içindeki pissu tesisatı bina dışındaki "Parsel Bacası"na bağlanır. Parsel bacaları ise kanalizasyon borularına "Parsel Bağlantısı" hattı ile (abone bağlantısı) bağlanır. Kanalizasyon hatları inşa edilirken, abone bağlantılarının yapılabilmesi için "Prefabrik C Parçası" kullanılır. Parsel bağlantılarıda bu C parçalarına bağlanarak binaların pissuları tasfiye edilmiş olur.

    600 mm. ve daha küçük çaplı kanalizasyon hatları için prefabrik C parçası piyasada mevcuttur. Daha büyük çaplı kanalizasyon hatları için prefabrik C parçası imalatı olmadığından bu gibi durumlarda; bir bina parsel bacası komşu parsel bacasına bağlanır, son parsel bacasıda kendisine en yakın kanalizasyon hattına ait bacaya bağlanır.

    Parsel bağlantı hatları için genellikle 150 mm. çaplı boru kullanılır. Bu borunun eğimi 1/100 ile 1/50 arasında olmalıdır. Şartların müsait olması halinde 1/50'ye yakın eğimin seçilmesi önerilir.

  12. Hangi Durumlarda Baca Detayı Çıkarılmalıdır?

    Genel olarak; bacaların konumu, giren/çıkan boru çapları, şut olması/olmaması durumları gözönünde bulundurulur. Bu durumda; o bacanın imalatı "Prefabrik Baca Elemanları" kullanılarak yapılabiliyorsa, ilgili kurumun "Tip Projeleri" geçerlidir ve herhangi bir detay proje hazırlanmaz. Aksi durumlarda, o baca için, "Özel Baca Detay Projeleri" hem mimari proje, hemde betonarme proje olarak hazırlanmalıdır.

    Bu kapsamda; "Büyük Çaplı Borular"da (1000 mm. dahil ve üstü); bacaya giren ve çıkan boru doğrultularında 22 dereceden daha fazla sapma açısı varsa "Özel Baca Detay Projeleri" hazırlanmalıdır. Ancak, "Büyük Çaplı Borular"ın bağlandığı bacalarda şut varsa, başka hiçbir şart aranmaksızın, "Özel Baca Detay Projeleri" verilmelidir.

  13. Kanalizasyon Şebeke Borularında Maksimum Hız Ne Olmalıdır?
    Bir literatür taraması yatığınızda; maksimum hız için 2.50-3.00 m/sn.'yi aşmamanız gerektiği önerilir.

    Arazinin çok dik olduğu yerlerde, hızı azaltmak için boru çapını büyütmek gerekmekte, bu da, sık sık şut yapmayı zorunlu kılmaktadır.

    Fakat, günümüzde kullanılan malzemelerin kalitelerinde ciddi iyileşmelerin olduğuda bir gerçektir. Bu nedenle; bu önerileri biraz daha yükseltmek gerektiği kişisel kanaatimizdir.


YAĞMURSUYU

  1. Yağmursuyu Hidrolik Hesaplarında Kullanılan Formüller Nelerdir? 

  2. Yağmursuyu Şebeke Hesaplarında Kullanılan Rasyonel Metod Nasıldır? 

  3. Yağmursuyu Şebeke Borularında Maksimum Hız Ne Olmalıdır?
    Bir literatür taraması yatığınızda; maksimum hız için 4.00-5.00 m/sn.'yi aşmamanız gerektiği önerilir.

    Arazinin çok dik olduğu yerlerde, hızı azaltmak için boru çapını büyütmek gerekmekte, bu da, sık sık şut yapmayı zorunlu kılmaktadır.

    Fakat, günümüzde kullanılan malzemelerin kalitelerinde ciddi iyileşmelerin olduğuda bir gerçektir. Bu nedenle; bu önerileri biraz daha yükseltmek gerektiği kişisel kanaatimizdir.

    Tüm bunları gözönünde bulundurduğumuzda; beton/betonarme borularda 6.00 m/sn., korige borularda ise 7.00 m/sn. hızları aşmamak gerektiği, bu hızları tüm hat boyunca sürekli kullanmamak, sadece makul sayıdaki boruda bu hızlara izin vermek gerektiği kişisel kanaat ve tecrübemizdir.

  4. Yağmursuyu Şebeke Borularında Maksimum Doluluk Oranı Ne Olmalıdır?
    Dairesel kesitler için; %90'ın aşılmaması gerekir.

    Kutu kesitler için; kesitin iç yüksekliğinden 10 cm. düşülerek bulunacak oran aşılmamalıdır.

     


ÇEŞİTLİ

  1. Terfi Hesapları Nasıl Yapılır?

  2. İçmesuyu, Kanalizasyon ve Yağmursuyu Boruları Bir Yol Enkesitinde Nereye Döşenmelidir? 

  3. Netcad'den AutoCAD'a Bilgi Transferi Nasıl Yapılır?

  4. Sayısal Harita Yapım İşleri Hangi Sisteme Göre Yapılmalıdır?

    2005 yılında yürürlüğe giren "B.Ö.H.H.B.Ü.Y." uyarınca "ITRF96 ve 3'lük dilim" sistemi uygulanmaktadır.

    B.Ö.H.H.B.Ü.Y.-"Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği". ITRF-"International Terrestrial Reference Frame".

     


TAVSİYE EDİLEN KİTAPLAR ve YAYINLAR

  1. SU DAĞITIM ŞEBEKELERİ PROJELENDİRME VE BİLGİSAYARLA ÇÖZÜM ESASLARI
    Dr. Süha SEVÜK - Dr. Doğan ALTINBİLEK
    ODTÜ 1977

  2. SU GETİRME VE KANALİZASYON YAPILARININ PROJELENDİRİLMESİ
    Prof.Dr. Ahmet SAMSUNLU
    BİRSEN YAYINEVİ 2005

  3. SU GETİRME VE KULLANILMIŞ SULARI UZAKLAŞTIRMA ESASLARI
    Gordon Maskew FAIR - John Charles GEYER
    Çeviren Yılmaz MUSLU
    Orijinali: 1958,
    Genişletilmiş üçüncü baskı 1980

  4. ÇÖZÜMLÜ PROBLEMLERLE SU TEMİNİ VE ÇEVRE SAĞLIĞI
    Prof.Dr. Yılmaz MUSLU
    SU VAKFI 2008 (4.BASKI)

  5. SU GETİRME VE KANALİZASYON UYGULAMALARI
    Yrd.Doç.Dr. F.İlter TÜRKDOĞAN - Çev.Yük.Müh.İnş.Müh. Kaan YETİLMEZSOY
    İkinci Baskı 2008

  6. İÇMESUYU Proje El Kitabı
    İnş.Yük.Müh. M.Emin BAY
    TEKNİK YAYINEVİ 2006

  7. İÇMESUYU VE KANALİZASYON TESİSLERİNDE MOTOPOMP,
    HAVA KAZANI, HİDROFOR, TÜRBİN SEÇİM VE HESAPLARI
    MOTOPOMP, KATOTİK KORUMA, KLORLAMA MONTAJ,
    İŞLETME VE BAKIM SEMİNER NOTLARI
    İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
    İÇMESUYU VE KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIKLARI
    2005

  8. ProWat
    SU KAYIPLARI NASIL ÖNLENİR?
    SU KAYBININ AZALTILMASI STRATEJİSİ VE UYGULAMASINA YÖNELİK
    REHBER KİTAP
    Richard PILCHER, Altan DİZDAR, Cüneyt DİLSİZ, Selçuk TOPRAK
    Elmo DE ANGELIS, Kylene DE ANGELIS, A.Cem KOÇ, Fatih DİKBAŞ
    Mahmut FIRAT, Ülker GÜNER BACANLI
    ERBİL PROJE MÜŞAVİRLİK MÜHENDİSLİK LTD.ŞTİ.
    2008

  9. İÇMESUYU ŞEBEKELERİNE AİT TASARIM METODLARININ (ÖLÜ NOKTA ve HARDY-CROSS) BİLGİSAYAR PROGRAMLARI KULLANILARAK KARŞILAŞTIRILMASI
    OLU_NOKTA_HARDY-CROSS_isuCAD_WATERCAD_msSU_EPANET_DOC.pdf
    OLU_NOKTA_HARDY-CROSS_isuCAD_WATERCAD_msSU_EPANET_DWG.pdf
    OLU_NOKTA_HARDY-CROSS_isuCAD_WATERCAD_msSU_EPANET_XLS.pdf
    İnş.Müh. Atıf SELÇUK
    26.Eylül.2014

  10. Su Dağıtım Şebekelerinin Optimizasyonunda Farklı Bir Model
    Prof.Dr. Recai BİLGİN, Araş.Gör. Önder EKİNCİ

  11. İçmesuyu Şebekelerinde Hardy-Cross ve Ölü Nokta Metodlarının Karşılaştırılması
    Mustafa GÜNAL, Serdar BULUT, Ayşe Y.GÜNAL

  12. İçmesuyu Şebekelerinin Hidrolik Modellemesinde Kullanılan Metotların Kıyaslanması
    Z.ORHUN, S.BENER, E.GENÇTAN, N.ORUÇTUT

  13. Su Dağıtım Şebekelerinin Tasarımı İçin Konumsal Algoritmalar
    Orhan KURT, Önder EKİNCİ, Türker AKBULUT

  14. KANALİZASYON
    Dr. İnşaat Mühendisi M.Muzaffer GİZBİLİ
    İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI YAYINI